سیدمجتبی مظلومیان:محصولات بهبو و بهین گلاب قمصر در عرصه گلاب و عرقیات گیاهی سربلند هستند
Get Adobe Flash player

سیدمجتبی مظلومیان:محصولات بهبو و بهین گلاب قمصر در عرصه گلاب و عرقیات گیاهی سربلند هستند



در بهار سال نوآوری و شكوفايی، گل بوته های محمدی در پايتخت گل محمدی به اوج شيدايی و شكوفايی می رسند.


شيدايی همان تردستی هايی هستند كه جامه بر تن گل می درند. آنها را در ديگ ها به آتش حسرت می جوشانند تا اشك و آهشان را در شيشه ها كنند و گلابش نامند و چه افتخاري از اين بالاتر، كه هر ساله عطر گل برگزيده از اين ديار براي برگزيده ترين خانه گيتي، برگزيده شده و به برگزيده ترين نام آراسته شود، آري شستشوي خانه خدا با گلاب ناب قمصر!
 هر ساله با شكفتن گل هاي سرخ محمدي در گلستان هاي زيبا و ديدني قمصر، با پراكنده شدن بوي خوش و دلاويز آنها در فضا هم سويي و شوري ناگفتني در مردم اين سامان پديد مي آيد و به شوق اين سرخ گل محمدي، سجده شكر به جاي مي آورند، مردمان اين سرزمين در سپيده دمان، پيش از برآمدن آفتاب زرين فام به بوستان ها و گلستان هاي انباشته از گل مي روند و با ذكر صلوات بر محمد(ص) و خاندان او با دستاني توانمند و رنجيده، عالي ترين دستاورد هنري پايتخت گل و گلاب ايران را به تصوير مي كشند.

آقای سیدمجتبی مظلومیان از پیشکسوتان عرصه گلاب گیری که سال هاست با برندهای بهبو و بهین گلاب ، اسم و رسمی را در این صنعت برای خود دست و پا کرده است .با وی در اواخر آذرماه 1396 به گفتگو نشستیم:

 محصولات بهین گلاب یا برند بهبو افتخار دارد که با امکانات مجهز و پرسنل مجرب ، نسبت به تهیه باکیفیت ترین گلاب و عرقیات مختلف گیاهی اقدام کرده است و رضایت مشتریان این کارگاه از سراسر کشور برای مجموعه ما افتخار بزرگی می باشد و پشتوانه ما در ارائه خدمات بهتر در این عرصه می باشد.وی در مورد تاریخچه گلابگیری در قمصر و روش های آن می گوید:

 


@ قمصر، قطعه اي جدامانده از بهشت
باغ شهر قمصر، اين ديار هميشه تاريخ، شهري است كه همچون ستاره اي بربازوهاي متعدد در دامان كوههاي بخش مركزي ايران تنيده شده است.
كوهستان هاي پيرامون آن مانند حصاري برگرد شهر حلقه زده، با گسترش سايه سار پايدار خويش و اقليمي مطبوع، از طراوت گلستان هاي مشهور آن، در برابر خشكي آفتاب كوير حراست مي كنند، به تعبير ديگر در محيط باغ شهري قمصر و زيرسايه درختان و در امتداد نهرهاي روان، صداي دائمي آب و نغمه دلنواز بلبلان به همراه شميم فرح بخش و عطرآگين گلستان هاي آن، همه در يك ارتباط پيچيده، ولي هماهنگ و موزون، فضايي نشاط آور و بديع، در حاشيه كوير گرم و خشك به ارمغان آورده است.
 در مجموع شهر قمصر در بهار مانند قطعه اي جدامانده از بهشت است، با شروع بهار طبيعت و شكفتن گل هاي درختان، شهر پيراهني رنگارنگ از شكوفه هاي آنها برخود مي گيرد و سپس با شروع موسم گل هاي بي مثال آن و مراسم گلاب گيري، جاذبه هاي بي بديل قمصر دو چندان مي شود و مردمان مهمان نواز اين سامان با آغوشي باز و پيمانه اي از اشك گل، به استقبال خيل ميليوني مشتاقان طبيعت زيبا و گلاب ناب قمصر مي روند.


    
@ معرفي گل محمدي (گل سرخ)
براي انواع گل رز در فارسي غير از نام سرخ گل يا گل محمدي يا گل چاي، ترجمه ديگري در دست نيست، البته اين نام براي تنوع گسترده گونه هاي آن كافي نيست زيرا تاكنون بيش از 20 هزار گونه گل رز شناخته شده است.اين گل گذشته از آنكه سردسته تيره مهمي از گياهان است از منظر ساختمان، رنگ و عطر گلهايش كامل ترين نوع گل بوده و تاكنون هيچ يك از جنس ها و نژادهاي متنوع گياهان در تنوع و تكامل به پاي اين گل نرسيده است.
در اين ميان گونه گل سرخ يا گل محمدي آن مورد بحث است كه اقسام مختلف آن براساس نژاد به هفت دسته، سرخ گل فرانسه، نسترن، گل چاي، سرخ گل با گل هاي متعدد، سرخ گل مينياتور، سرخ گل بنگال و سرخ گل ايران تقسيم مي شود.
در بين گونه هاي متنوع رزها و سرخ گل ها، سرخ گل ايران يا گل محمدي گونه منحصر به ايران است.بطور كلي در منابع مختلف و طبق نظر اكثر كارشناسان زيست گياهي، گونه مذكور از ابتدا در ايران پرورش يافته، و از اين كشور به ديگر نقاط جهان پخش شده است.
    


@ شرايط لازم براي پرورش گل محمدي
 گل محمدي اگر چه در شرايط اقليمي و طبيعي متفاوتي مي رويد، اما نظر به اهميت كيفيت اسانس آن براي دست يافتن به نتايج مطلوب تر، اين گياه بايد در محيط ويژه جغرافيايي و طبيعي پرورش يابد.
 به طور كلي هرچه ارتفاع منطقه بيشتر و هوا سردتر باشد و در نتيجه آب و هوا سرد و نيمه خشك در زمستان و معتدل و خشك در تابستان باشد، بهترين محيط اقليمي براي پرورش آن ايجاد خواهد شد.
 گل محمدي از حيث درجه حرارت در دماي 15 تا 21 درجه بهترين رشد را دارد، چنانچه اختلاف درجه حرارت هوا بين شب و روز 5 تا 10 درجه به خصوص در انتهاي شب باشد، اسانس بيشتري در گل ايجاد خواهد شد.


    
 @ تاريخ پرورش گل محمدي و توليد گلاب قمصر
  طبق نظر عموم متخصصان، قمصر خاستگاه ديرين گل و گلاب است، براساس يك ديدگاه، در عصر ملكشاه سلجوقي كه مسجد ميان ده قمصر ساخته مي شد و از محراب گچبري آن هنوز بخش عمده اي پابرجاست نماينده يكي از اتابكان روم شرقي از دامنه هاي «كوه اسبي» قمصر مقداري گل سرخ خودرو با خود به شهر دمشق كه آن روزها «داماسكوس» خوانده مي شد، مي برد و در آنجا پرورش داده مي شود، دليل اين ادعا در حال حاضر اطلاق نام «داماسك رز» يا «رزا دامسنا» در فرهنگ لاتين و در زبان كشورهاي انگليسي زبان به گل سرخ ايران است.
اگر چه تقطير و توليد عرقيات در ايران قدمتي بس طولاني دارد، اما فلسفه بكارگيري دستگاههاي سنتي گلاب گيري قمصر بيانگر پويشي جديد در اين صنعت، توليد محصول در حجم زياد و با هدف تجاري است، در حالي كه قبل از آن با دستگاههاي تقطير، تنها مقداري محدود براي درمان توليد مي شده است.در هر صورت، صنعت گلاب گيري در تمام دوره هاي زماني گذشته رواج داشته، به شكل وسيع توليد مي شده، حتي صنايع جنبي آن نظير مسگري، شيشه سازي و وسايل بسته بندي آن نيز در كنارش رواج داشته است.از نظر گاه توليد و فروش محصول نيز بيشتر به خارج از منطقه صادر مي شده است و بدين علت بر خلاف اغلب صنايع دستي در طول تاريخ و به خصوص در دوران معاصر توانسته جايگاه خود را در عرصه بازار مصرف حفظ كرده و روز به روز بر كميت و كيفيت خود بيفزايد، به گونه اي كه در اين زمينه انواع عرقيات گياهي و دارويي نيز به آن اضافه شده است.
 از ديگر تبعات اين تحولات، نفوذ و گسترش اين صنعت به روستاهاي پيرامون قمصر و حتي به ديگر استانهاي كشور در دهه هاي اخير است، علت اين همه تاكيد بر گلاب قمصر، مرغوبيت فوق العاده گل توليدي قمصر بوده و اين به سبب شرايط طبيعي ويژه قمصر است و گفته مي شود چه در گذشته و چه در امروز، بهترين و عالي ترين محصول گل و گلاب و طلاي معطر با عيار بسيار بالاكه دقيقا منطبق با استانداردهاي آن است، محصول آب و خاك و اقليم اين سامان است، كه طبق مطالعات صورت گرفته توسط اساتيد دانشگاه تهران، اسانس گل محمدي قمصر و گلاب توليدي آن با بيش از 35ميلي گرم در 100ميلي ليتر و يا 350پي،پي،ام از لحاظ كيفي حائز رتبه نخست در كشور و حتي جهان شده است.


    
@وسايل و ابزار گلاب گيري سنتي
 وسايل گلابگيري در قمصر تقريبا سنتي است و تنها تغييرات جزيي در جنس ابزار آن به عمل آمده است. اين ابزار عبارتند از: 1- ديگ مسين با ظرفيت 120تا 150ليتر، 2- تغار سفالين كه امروز جاي خود را به تغار مسين داده و به عنوان سرپوش ديگ به كار مي رود، البته مزيت تغار سفالين اين بود كه عطر گل را نمي سوزاند، 3- پارچ دسته دار مسين با ظرفيت حدود 30تا 40ليتر كه در داخل آب سرد قرارمي گيرد تا بخارهاي گل در داخل آن به مايع تبديل شود، 4- چهار عدد ني چوبين توخالي كه دو به دو در انتها به يكديگر متصل شده و به همديگر راه داده شده، رابط ديگ و پارچ است، امروزه ني جاي خود را به لوله هاي آلومينيومي داده است، 5- حوض آب كه كار دستگاه تبريد را انجام مي دهد، 6- دستگاه حرارتي مستقر در زير ديگ مسين كه اغلب بوسيله نفت و گازوئيل تغذيه مي شود، قبلااز هيزم و بوته استفاده مي شد كه امروزه منسوخ شده است.


    
@نحوه عمل و تكنيك گلاب گيري سنتي
ابتدا ديگ مسين را بر اجاقي كه قبلابدين منظور با آجر و سيمان و يا سنگ و گل ساخته اند، قرار مي دهند سپس شاخه حرارتي را در زير ديگ قرارمي دهند، آنگاه به ميزان انصاف توليد كننده گل محمدي تا حداكثر 30كيلوگرم در داخل ديگ ريخته و به مقدار 80ليتر به آن آب اضافه مي كنند و در آن را با تغاري كه ذكر آن رفت، مي پوشانند و وزنه سنگيني براي كنترل فشار بخار روي آن مي گذارند و با مقداري بتونه مخصوص كه از تفاله گل پخته و آرد نان است، روزنه هاي احتمالي محل اتصال بين ديگ و تغار مسدود مي شود تا از هدر رفتن بخار جلوگيري شود.
 البته امروز به جاي وزنه و خمير، از اهرم ها و پيچ و مهره و واشر لاستيكي استفاده مي شود، پارچ مسين را در آب گذاشته، به وسيله نردبان يا جديدا لوله هاي چدني، آن را مهار مي كنند تا به سطح آب نيايد، آنگاه لوله هاي ني يا آلومينيومي را از يك سو در ديگ و از سوي ديگر در پارچ قرار مي دهند و آن را با گلوله پنبه اي در پارچه اي پيچيده، قرار مي دهند تا آب به داخل پارچ نفوذ نكند چه آب و هرگونه ماده خارجي باعث خراب شدن گلاب مي شود.
حال همه چيز آماده است، شعله اجاق را روشن مي كنند تا ديگ به جوش آيد، در اين موقع گلاب و بخار آب در لوله تا زاويه پيش مي روند، بخار گلاب به طرف پارچ پيش مي رود و به سبب سردي محيط داخلي به مايع تبديل مي شود، حدود 4ساعت طول مي كشد تا يك پارچ گلاب به ظرفيت 40ليتر بدست آيد.گلاب را موقعي كه در شيشه مي ريزند، پس از سردشدن مقداري روغن روي شيشه گلاب قرارمي گيرد كه عطر گل محمدي است، همچنين تفاله هاي موجود در ديگ گلاب كه «بنگل» ناميده مي شود، تازه آن به مصرف دام و خشك آن براي سوخت زمستاني و كود باغ ها به كار مي رود.
 روش گلاب گيري در قمصر روشي است كه از گذشته هاي دور و در اثر تجارب ارزشمند ساكنان به شيوه اي كاملامتفاوت از ساير نقاط شكل گرفته است، بايد توجه داشته باشيم كه اگر چه گلابگيري در ظاهر امري ساده به نظر مي آيد. اما بسيار حساس، دقيق و پراز ظرايف خاص خود است و در صورت بكارگيري اين دقايق و ظرايف، تاثير فوق العاده اي در كيفيت محصول، خاصه درصد اسانس آن خواهيم داشت. در روش گلابگيري ساير نقاط، لوله منتقل كننده بخار گل و آب بدون شيب بوده و در پارچ آن نيز كاملاباز است، اما در روش گلاب گيري قمصر، لوله هاي آلومينيومي با شيب 45 درجه به پارچ وصل مي شوند و در پارچ كاملابسته مي شود و پارچ درمحيط استخري با آب كاملاسرد قرار دارد كه اين تاثير زيادي در جلوگيري از متصاعد شدن اسانس دارد.شيب لوله باعث تنظيم جرم حجمي مواد لازم براي تكميل گلاب مي شود، يعني از عبور موادغيرضروري جلوگيري مي كند، وجود در ديگر سفالين و پارچ سرد از تجزيه اسانس جلوگيري خواهد كرد.
 در مدت زمان گلاب گيري، شدت شعله آتش بايد ملايم و يكنواخت باشد و به تعبير بهتر، هرچه زمان تقطير بيشتر طول بكشد و شعله كم و زياد نشود، محصول بهتري به دست خواهد داد، حجم آبي كه داخل ديگ ريخته مي شود، نبايد زياد يا كم باشد، اين ميزان به نسبت حجم گل متغير است.


    
@ گلاب گيري صنعتي درقمصر
 شهر قمصر، دياري كه خاستگاه و پرورشگاه عالي ترين نمونه گل محمدي است و در زمينه گلابگيري سنتي بهترين روش گلابگيري را در خود پرورانيده است در عرصه گلاب گيري صنعتي و مدرن نيز اولين نقطه اي است كه اين صنعت را به خود اختصاص داده است.اگرچه ما امروز شاهد فعاليت كارگاه هاي گلاب گيري صنعتي در شهرستان هستيم، اما اولين كارخانه گلابگيري ايران و منطقه و قمصر طي سال هاي 54-53 با مطالعات گسترده كارشناسان بلغاري در حومه شهر قمصر (كيلومتر 15 جاده قمصر، كاشان) مكان يابي شود.

    
 @ كاربردهاي گل محمدي، گلاب و اسانس
  گل برگ گل محمدي به علت داشتن مقداري تانن، اسيد گاليك، اسانس، موادچرب و موادرنگي و نيز داشتن اسيد آسكوربيك (ويتامين سي) در ميوه آن، غيراز كاربرد آن در تقطير و تهيه گلاب و اسانس كه همگي از فرآورده هاي پايه اي و مهم هستند از گل برگ هاي آن براي تهيه مربااستفاده مي كنند.
 از گذشته دور در پزشكي سنتي اين گل همانند دارويي گياهي براي درمان بيماري هاي مختلف از جمله اسهال مزمن، دردهاي روماتيسمي، ناهنجاري هاي خوني و گلودرد كاربرد داشته است.
 بخشي كه در تهيه گلاب و اسانس كاربرد دارد همان گل برگ هاي گل محمدي است، دم كرده گل محمدي قليايي است كه خون را آرام كرده، نفخ و تشنج هاي شكم را مداوا مي كند، همچنين دم كرده گل برگ ها در زدودن غم و اندوه، تپش قلب و كم خوابي و نيز در رفع اسهال معمولي و خوني دل بهم خوردگي و التهاب موثر است.
 در گذشته، گلاب در پزشكي سنتي ايران براي درمان دردهاي رماتيسمي قلب، تقويت اعصاب معده، رفع پاره اي از سردردها، دل بهم خوردگي، بي هوشي و كاربرد فراوان داشته است.

بهین گلاب , بهین گلاب قمصر , محصولات بهبو , سیدمجتبی مظلومیان قمصر , بهترین گلاب قمصر , بهترین عرقیات قمصر , گلاب قمصر , قمصر